Bibiliya no kuboneza urubyaro : Inshingano yo kororoka ukuzura isi yahawe Adamu na Eva isobanuka ite kuri miliyali zituye isi ?

Bibiliya mu gitabo cy’Itangiriro ihamagarira Adamu na Eva kubyara bakororoka bakuzura isi, muri iyi minsi Leta na yo irasaba abaturage kuringaniza urubyaro, abakirisitu se bakwiye guhuza bate izi ngingo zombi ?

Itangiriro 1:28, Bibiliya igaragaza ko Imana imaze kurema Adamu na Eva yabahaye umugisha ikabasaba kubyara bakororoka bakuzura isi. Hagira hati : “ Imana ibaha umugisha, Imana irababwira iti Mwororoke mugwire, mwuzure isi, mwimenyereze ibiyirimo, mutware amafi yo mu Nyanja, n’inyoni, n’ibisiga byo mu kirere, n’ibintu byose bifite ubugingo byigenza ku isi.”

Ese iyi nshingano yo kororoka no kuzura isi yahawe abantu babiri isobanuka ite kuri miliyali zituye isi ?

Muri iyi minsi Amadini asabwa kugira uruhare mu gukangurira abayoboke bayo kuringaniza urubyaro kugirango abakirisitu babeho mu buzima bwiza.
U Rwanda ruratangaza ko ruhangayikishijwe cyane n’ubwiyongere bukabije bw’abaturage butajyanye n’ingano y’ubutaka n’ubukungu bw’igihugu.

Kuringaniza urubyaro ni imwe muri gahunda zifasha Leta guteza imbere ubuzima n’imibereho myiza y’abaturage bityo bigatuma igihugu kirushaho kugira abaturage bateye imbere.

Imana ubwo yari imaze kurema abantu babiri, yararebye ibona ni beza, ntabwo rero yashoboraga gushimishwa nuko babaho ari babiri gusa ku isi yose, ni cyo cyatumye ibasaba kororoka kugirango ku isi yose haboneke ikiremwa cyiza nk’icyo.

Muri iki gihe rero abantu bagomba kugira ubwenge, bagashishoza,bakareba aho isi igeze n’aho yerekeza, bakareba uko ubuzima bw’isi bugoranye cyane ugereranyije no mu gihe Adamu yari amaze kuremwa.

Imana imaze gusaba Adamu na Eva kororoka bakagwira ku isi yaranababwiye iti “mwimenyereze ibiyirimo”, Uku kwimenyereza ibiri ku isi rero harimo no kumenya uko umuntu agomba kubaho mu buryo buboneye no gukemura ibibazo byugarije isi.
Umuntu wese agereranyije ubuzima bw’igihe Adamu yaremwaga n’ubw’uyu munsi, nta kabuza ko yafata umwanzuro wo kubyara abana azabasha kubonera iby’ibanze bibafasha kubaho neza.

Abanyamadini se bakwiye kubyitwaramo bate ?
Umuyobozi w’itorero runaka na we akwiye kwigisha abantu uko bakwiye kwitwara ku bijyanye no kuboneza urubyaro mu gihe yaba yifuriza abayoboke be kugira ubuzima bwiza.

Burya umutu wugarijwe n’ubukene, ibibazo by’ubuzima, wananiwe kwivuza, …biragoye ko yacengerwa n’ijambo ry’Imana. Ni yo mpamvu, mbere yo kubwiriza abantu ibya Yesu, abayobozi b’amatorero bakwiye kubanza gutanga inama zijyanye no kugira ubuzima bwiza.

Umuhanuzi Yeremiya agira bantu inama yo gushaka ibitunga imiryango mbere yo gushing ingo. Yeremiya 29 : 5-6. Hagira hati : “Nimwiyubakire amazu muyabemo, nimuhinge imirima murye ibiyezemo, nimushake abagore mubyare abahungu n’abakobwa, nimushyingire abahungu banyu n’abakobwa banyu, kugira ngo na bo babyare abahungu n’abakobwa. Nimwororoke ntimuzagabanuke.”

Nk’uko Bibiliya ibigaragaza muri iyi mirongo, mbere yo kubyara no kororoka, (Intangariro 1:28), Imana idutegeka kubanza gutegurira urwo rubyaro aho ruzaba, n’uko ruzabaho, kubanza kuruhingira ibizarutunga, guteganya uko ruzarerwa, uko ruziga, uko ruzavuzwa, uko ruzambara, uko ruzagira imirire iboneye…. Ngo rukure kugeza ubwo narwo rushinga ingo nazo zikazakora zityo. Ikibabaje ni uko hari ingo nyinshi zubakwa zititaye ku myiteguro y’abana zizabyara n’uko bazabaho.

Uriya murongo ubwira abantu kuzura isi, usozwa n’uko Imana ifite gahunda y’uko abantu bagomba “Gutwara/gutegeka ibiri ku isi byose.” Iryo jambo “gutegeka ibiri ku isi” risobanura kugira ubushobozi, bwaba ubw’ubumenyi n’ubwenge, ubw’ubukungu, ubw’imbaraga n’ibindi...

Umwana utashyizwe mu mashuri, yabona ubwenge n’ubumenyi bwo gutegeka isi ate ? Umwana utariye, ntavuzwe, ntiyambikwe, n’ibindi, yagira ate ubushobozi bwo gutegeka isi ? Umwana utarateganyirijwe mu by’ubukungu n’imibereho,yashobora ate gutegeka isi ?

Umubyeyi se udafashije umwana kubona ibyo byangombya bisabwa mu gutegeka isi yaba yujuje neza inshingano zo gutegeka nk’umubyeyi n’umukirisitu ?

Inama yahuje abayobozi b’amadini, Minisiteri y’ubuzima n’izindi nzego zirebwa n’ubuzima umwaka ushize, abayobozi b’amadini bumvikanye n’inzego za Leta ku bigomba gukorwa ku bijyanye no kuringaniza urubyaro hakurikijwe imyemerere ya buri dini ari byo :
• Gukangurira Abanyarwanda kumva uburemere bw’icyo kibazo no kugira uruhare mu kugikemura.
• Gushishikariza inzego zose z’amadini gufatanya na Leta muri gahunda zayo zigamije kuzamura ubukungu no guha ubushobozi umuryango nyarwanda, bijyanye n’icyerekezo cya 2050.
• Gukomeza gahunda yo kuringaniza urubyaro hakoreshejwe uburyo bwa kamere n’ubwo kwa muganga bwubahiriza imyemerere ya buri dini, ubuzima n’agaciro by’umuntu.
• Gutanga uburere no guhererekanya inyigisho ku buzima bw’imyororokere kugira ngo hirindwe gusama inda zidateganyijwe.
• Gushishikariza imiryango kubyara abana ishoboye kurera.

Mbere yo kwiyemeza kubyara ni ngombwa guteganyiriza umwana, akazavuka yiteguwe, akunzwe, ntafatwe nk’impanuka. Ivuka ry’umwana nk’uwo witeguwe neza ritera ibyishimo mu rugo no mu muryango wose.

Ubushakashatsi bwakozwe n’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare mu 2014-2015 bwagaragaje ko 54 % baringaniza imbyaro ndetse abagera kuri 6% bakoresha uburyo bwa kamere mu gihe 48% bo bakoresha uburyo bwa kizungu.

Amadini arasabwa uruhare rwayo kugirango iri janisha ry’ababoneza urubyaro rizamuke dore ko abayobozi b’amadini ari bamwe mu bavuga rikumvikana.

Tanga igitekerezo